Quản trị rủi ro tài chính của doanh nghiệp – Cách nhận diện và kiểm soát rủi ro hiệu quả

Hoạt động của doanh nghiệp thường phải đối diện với rất nhiều rủi ro, trong đó phổ biến nhất là rủi ro tài chính. Tuy nhiên, vấn đề quản trị rủi ro tài chính vẫn chưa nhận được sự quan tâm đúng mức. Hãy cùng tìm hiểu cách nhận diện và kiểm soát rủi ro tài chính hiệu quả trong bài viết sau đây nhé!

Quản trị rủi ro tài chính là gì?

Rủi ro tài chính luôn tồn tại tiềm ẩn trong mỗi doanh nghiệp và ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của doanh nghiệp. Một số rủi ro doanh nghiệp có thể trực tiếp kiểm soát; nhưng phần lớn rủi ro đều nằm ngoài tầm kiểm soát của doanh nghiệp. 

Quản trị rủi ro tài chính là một yếu tố quan trọng của quản trị rủi ro trong doanh nghiệp đảm bảo quá trình vận hành thành công. Bao gồm các hoạt động như nhận diện các rủi ro có thể xảy ra, đánh giá tác động đối với hoạt động kinh doanh và chuẩn bị kế hoạch đối phó với những sự kiện bất lợi.

Tác động của rủi ro tài chính đối với doanh nghiệp

Tác động đến chi phí

Tác động của rủi ro tài chính đến chi phí của doanh nghiệp thể hiện ở 3 khía cạnh: 

  • Chi phí huy động vốn: nếu doanh nghiệp có rủi ro tài chính cao thì các nhà đầu tư, nhà tài trợ sẽ tính toán thêm phần bù đắp rủi ro. Điều này góp phần làm tăng chi phí sử dụng vốn của doanh nghiệp.
  • Chi phí kinh doanh: các khoản chi phí kinh doanh phát sinh do rủi ro tài chính có thể kể đến như: chi phí tăng thêm do giá cả nguyên vật liệu đầu vào, lãi vay, chênh lệch tỷ giá hối đoái, chi phí thiệt hại về tài sản, chi phí khắc phục, bồi thường và xử lý tổn thất.
  • Chi phí khó khăn tài chính của doanh nghiệp: nếu doanh nghiệp bị suy thoái, phá sản. Bao gồm: các chi phí trực tiếp liên quan đến thực hiện phá sản doanh nghiệp và các chi phí gián tiếp như đánh mất khách hàng, thị trường, thương hiệu, chảy máu chất xám… khiến giá trị doanh nghiệp bị sụt giảm.

Tác động đến lợi nhuận 

Các dự án có lợi nhuận càng cao thì rủi ro càng lớn. Chính vì vậy, trước khi quyết định đầu tư thì doanh nghiệp thường xem xét lợi nhuận mang lại có tương xứng với những rủi ro có thể gặp phải không. Đặc biệt là rủi ro tài chính có thể dẫn đến tình trạng gia tăng chi phí và xói mòn lợi nhuận nếu không có biện pháp quản trị rủi ro hiệu quả.

Tác động của rủi ro tài chính đến lợi nhuận của doanh nghiệp có thể xem xét ở nhiều góc độ khác nhau. Trong đó, tiêu biểu nhất là các rủi ro về giảm giá hàng hóa, dịch vụ đầu ra; tác động của đòn bẩy kinh doanh, đòn bẩy tài chính; rủi ro tín dụng thương mại, rủi ro thanh khoản của doanh nghiệp.

Tác động đến hiệu quả kinh doanh và năng lực cạnh tranh

Tác động của rủi ro tài chính đến chi phí, lợi nhuận của doanh nghiệp suy cho cùng là tác động đến hiệu quả kinh doanh và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp kinh doanh hiệu quả, tình hình tài chính lành mạnh, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp sẽ càng cao. Từ đó, giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro trong quản trị rủi ro và khủng hoảng, thanh toán nợ phải trả đến hạn, ngăn ngừa nguy cơ vỡ nợ và rủi ro phá sản.

Tác động đến giá trị doanh nghiệp

Rủi ro tài chính sẽ kéo theo sự sụt giảm dòng tiền của doanh nghiệp trong tương lai. Rủi ro tài chính gia tăng ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ suất sinh lời của nhà đầu tư, từ đó dẫn tới sự sụt giảm của giá trị doanh nghiệp. 

Nhận diện các rủi ro tài chính thường gặp

Có 4 bốn loại rủi ro tài chính thường gặp là: rủi ro thị trường, rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản và rủi ro hoạt động.

Rủi ro thị trường 

Rủi ro thị trường liên quan đến sự biến động của giá cả thị trường, lãi suất, giá cổ phiếu, tỷ giá… và ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị tài sản của doanh nghiệp. Các công ty sẽ đánh mất lợi nhuận nếu không thể đưa ra các phương án thích ứng với sự thay đổi trong nhu cầu của khách hàng cũng như sự cạnh tranh gắt gao của các đối thủ.

Rủi ro tín dụng 

Rủi ro tín dụng liên quan đến:

  • Rủi ro khi cấp tín dụng hoặc tài trợ mua hàng cho khách hàng, nhưng khách hàng không có khả năng thanh toán.
  • Rủi ro khi nhận tín dụng của nhà cung cấp, những công ty không có khả năng thanh toán đúng hạn các khoản phải trả. Trong trường hợp này, các nhà cung cấp có thể ngừng cấp tín dụng cho công ty, thậm chí ngừng kinh doanh.

Rủi ro thanh khoản 

Rủi ro thanh khoản bao gồm rủi ro thanh khoản tài sản và rủi ro thanh khoản nguồn vốn hoạt động. 

Rủi ro hoạt động 

Rủi ro hoạt động liên quan đến các hoạt động vận hành, kinh doanh của doanh nghiệp, bao gồm: rủi ro về gian lận, kiện tụng, nhân sự và rủi ro áp dụng mô hình kinh doanh không phù hợp.

Giải pháp quản trị rủi ro tài chính trong doanh nghiệp

Thành lập bộ phận quản trị rủi ro tài chính

Tùy thuộc vào quy mô doanh nghiệp, năng lực và phong cách của nhà quản trị, các doanh nghiệp có thể lựa chọn thành lập bộ phận quản trị rủi ro tài chính thuộc phòng quản trị rủi ro; thuộc phòng quản trị tài chính; bổ sung chức năng quản trị rủi ro tài chính cho các bộ phận quản trị hiện có; sử dụng dịch vụ tư vấn quản trị rủi ro tài chính. 

Tuân thủ tiến trình quản trị rủi ro tài chính

Nhà quản trị cần tuân thủ tiến trình quản trị rủi ro tài chính 5 bước sau đây: 

  • Xác định mục tiêu của doanh nghiệp
  • Đánh giá quản trị rủi ro tài chính toàn diện
  • Kiểm soát quản trị rủi ro tài chính
  • Tài trợ tổn thất
  • Quản trị chương trình hành động.

Sử dụng nhiều kỹ thuật về nhận dạng quản trị rủi ro tài chính

Các dấu hiệu nhận dạng quản trị rủi ro tài chính cơ bản có thể kể đến như rủi ro thanh khoản, phá sản, rủi ro hối đoái… Nhà quản trị có thể sử dụng nhiều kỹ thuật như: bảng liệt kê; phân tích báo cáo tài chính; giao tiếp trong nội bộ tổ chức; giao tiếp với các tổ chức chuyên nghiệp; phân tích hợp đồng; nghiên cứu số liệu tổn thất quá khứ. 

Các giải pháp, công cụ tìm kiếm nguồn tài trợ tổn thất

Nhà quản trị cần tìm kiếm nguồn tài trợ cho các tổn thất gây nên bởi quản trị rủi ro tài chính. Trong đó, nên kết hợp hài hòa các giải pháp tự tài trợ tổn thất của doanh nghiệp với các quỹ dự phòng và chia sẻ tổn thất ở cấp độ tập đoàn, hiệp hội, liên minh doanh nghiệp hoặc các công cụ tài chính phái sinh. 

Bên cạnh đó, nhà quản trị cũng nên tài trợ cho các hoạt động quản trị rủi ro tài chính, các phương tiện nhận dạng, phân tích và kiểm soát quản trị rủi ro tài chính của doanh nghiệp cũng như các dịch vụ tư vấn bên ngoài.

Ngoài ra, có thể tham khảo một số hoạt động hỗ trợ để gia tăng hiệu quả quản trị rủi ro tài chính như:

  • Tổ chức các khóa đào tạo nâng cao năng lực quản trị rủi ro tài chính 
  • Tổ chức các hoạt động truyền thông về quản trị rủi ro tài chính doanh nghiệp
  • Tài trợ cho các nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa quản trị rủi ro tài chính doanh nghiệp với việc gia tăng giá trị doanh nghiệp.
  • Sử dụng một số phương pháp để phân tích rủi ro cho khoản đầu tư dài hạn hay đầu tư vào thị trường chứng khoán: phân tích tình hình hoạt động kinh doanh, tài sản và thu nhập của công ty đó; phân tích số liệu trên thị trường chứng khoán; Đánh giá hoạt động lịch sử của một công ty, tính toán tỷ lệ nợ trên vốn trong cơ cấu tài chính.
  • Để ngăn ngừa biến động giá, có thể tận dụng những công cụ phái sinh như: ký kết hợp đồng tương lai, sử dụng quyền chọn bán.
  • Kiểm soát chặt chẽ dòng tiền, lập quỹ dự phòng, mua bảo hiểm, không lạm dụng vay nợ làm đòn bẩy tài chính.

Qua bài viết trên đây chắc hẳn các bạn đã hiểu quản trị rủi ro doanh nghiệp là gì và vai trò của quản trị rủi ro tài chính. Quản trị rủi ro tài chính cũng là một phần quan trọng trong quản trị rủi ro và kiểm soát nội bộ của các dự án. 

Tham khảo Khóa học Quản trị dự án Agile tại Học viện Agile

Related Posts
Công cụ xây dựng nhóm
Công cụ xây dựng nhóm

Cung cấp những công cụ hướng dẫn cách nhóm bạn làm việc. Tuyên ngôn cho những nhóm nhỏ đang làm Read more

5 chìa khóa quyết định thành công của một nhóm tại Google
5 chìa khóa quyết định thành công của một nhóm tại Google

Điều gì khiến một nhóm Google hiệu quả? Chúng tôi đã chia sẻ nghiên cứu của mình sớm nay trên Read more

Những việc ScrumMaster không nên làm
Những việc ScrumMaster không nên làm

The ScrumMaster KHÔNG “đại diện nhóm để đưa ra quyết định”. Những quyết định được đồng thuận bởi cả nhóm Read more

Khi nào Agile, khi nào Waterfall 
Khi nào Agile, khi nào Waterfall 

Làn sóng Agile đã càn lướt trong giới phát triển phần mềm, và bắt đầu chiếm lĩnh những diễn đàn Read more